ಹಿನ್ನೆಲೆ:
ವಾದಿಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳು, ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಲಗಳು ಬಾಕಿ ಇದ್ದವು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ 10 ಮಾರ್ಚ್ 1975ರಂದು ಎರಡು ಆಸ್ತಿಗಳ ಮಾರಾಟ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
ಮಾರಾಟದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ಅಂದೇ ಪಾವತಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಉಳಿದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಬಾಕಿಗಳನ್ನು ತೀರಿಸುವ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಖರೀದಿದಾರನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಆದರೆ ನಂತರವೂ ಬಾಕಿ ಮೊತ್ತ ಪಾವತಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಾರಾಟಗಾರರ ಕಡೆಯವರು, ಮಾರಾಟ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಅಮಾನ್ಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬೇಕು ಹಾಗೂ ಆಸ್ತಿಗಳ ಮೇಲಿನ ತಮ್ಮ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಘೋಷಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋದರು.
ವಿವಿಧ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣದ ಹಾದಿ
• ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ: ಮಾರಾಟ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.
• ಮೊದಲ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ: ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು.
• ಹೈಕೋರ್ಟ್ (ಎರಡನೇ ಮೇಲ್ಮನವಿ): ಉಳಿದ ಪ್ರತಿಫಲ ಪಾವತಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಮಾರಾಟ ಪತ್ರಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ ವಾದಿಗಳ ಪರವಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.
• ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್: ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದ್ದೇನು?
ಮಾರಾಟ ಪತ್ರವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ನೋಂದಾಯಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರಾಟ ಪ್ರತಿಫಲ ಪಾವತಿಯಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು, ಮಾರಾಟ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲು ಕಡ್ಡಾಯ ಷರತ್ತಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೆ. ಬಿ. ಪಾರ್ದಿವಾಲಾ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೆ. ವಿನೋದ್ ಚಂದ್ರನ್ ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.
ಆಸ್ತಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ಕಾಯ್ದೆ, 1882ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 54ರ ಪ್ರಕಾರ ಮಾರಾಟದ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು:
• ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಾವತಿಸಿರಬಹುದು;
• ಪಾವತಿಸುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿರಬಹುದು; ಅಥವಾ
• ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿ, ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು.
ಈ ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ, ಇತರ ಕಾನೂನು ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ನೋಂದಾಯಿತ ಮಾರಾಟ ಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಬಹುದು.
ಮಾರಾಟಗಾರನು ಭಾಗಶಃ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಉಳಿದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನಂತರ ಪಾವತಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಪತ್ರವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದ್ದರೆ, ಆ ಮೊತ್ತ ನಂತರ ಪಾವತಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣವೊಂದರಿಂದಲೇ ಮಾರಾಟ ಪತ್ರವನ್ನು ಅಮಾನ್ಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲು ಅಥವಾ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿತು.
ಮಾರಾಟಗಾರನಿಗೆ ಇರುವ ಸರಿಯಾದ ಪರಿಹಾರ
ಬಾಕಿ ಉಳಿದ ಮಾರಾಟ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮಾರಾಟಗಾರನು ಹಣ ವಸೂಲಾತಿಗಾಗಿ ದಾವೆ ಹೂಡಬೇಕು. ಸೂಕ್ತ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಮೊತ್ತದೊಂದಿಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನೂ ಕೋರಬಹುದು. ಕೇವಲ ಹಣ ಪಾವತಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಪತ್ರವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಶೂನ್ಯ ಮತ್ತು ಅಮಾನ್ಯ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವಂತೆ ಕೋರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರಿಯಾದ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ.
ಈ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ತೀರ್ಪನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ, ಮೊದಲ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದ ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
ಪ್ರಕರಣ Raziya Begum & Ors. v. Nafisa Begum Abdul Hamid & Ors.
ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್
ತೀರ್ಪಿನ ದಿನಾಂಕ 7 ಆಗಸ್ಟ್ 2026
ಪ್ರಕರಣದ ಸಂಖ್ಯೆ Civil Appeal No. 7225 of 2011
ಪೀಠ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೆ. ಬಿ. ಪಾರ್ದಿವಾಲಾ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೆ. ವಿನೋದ್ ಚಂದ್ರನ್
ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾನೂನು: ಆಸ್ತಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ಕಾಯ್ದೆ, 1882ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 54
