ಬಹುತೇಕ ಔಷಧಿಗಳು ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಹೊರಗಿರುವುದೇಕೆ? ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ತೀರ್ಪು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್

ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಜೀವ ರಕ್ಷಕ ಔಷಧಿಗಳ ಕೈಗೆಟುಕುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ರೋಗಿಗಳಿಂದ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವ ಮೊತ್ತದ ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದೆ. ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಪೂರೈಸುವ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಗರಿಷ್ಠ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬೆಲೆ (Maximum Retail Price – MRP) ನಡುವೆ ಭಾರೀ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ.

2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27ರಂದು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ವಿಕ್ರಮ್ ನಾಥ್ ಮತ್ತು ಸಂದೀಪ್ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೀಠವು ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ನೀತಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಔಷಧ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಔಷಧಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಳದ ಬಗ್ಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿತು.

ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತನ್ನ ಆದೇಶವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿತು.

ವಿವಾದದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

ವಕೀಲ ಕಿಶನ್ ಚಂದ್ ಜೈನ್ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿಯು ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದೆ. ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬಾರದ ಔಷಧಿಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಿಸುವುದು, ವೈದ್ಯರು ಜನರಿಕ್ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಅರ್ಜಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಬೇಡಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವ ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ಗರಿಷ್ಠ ಬೆಲೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪಟ್ಟಿಯ ಹೊರಗಿರುವ ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ನೇರ ಬೆಲೆ ಮಿತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಔಷಧಿಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅರ್ಜಿದಾರರ ವಾದವಾಗಿದೆ.

ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ವ್ಯತ್ಯಾಸ

ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬಳಸುವ ಔಷಧಿಯೊಂದರ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಯಿತು. ಔಷಧಿ ವಿತರಕರೊಬ್ಬರು ತಾವು ಸುಮಾರು ₹11,000ಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಕೀಮೋಥೆರಪಿ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು ರೋಗಿಯಿಂದ ₹1.30 ಲಕ್ಷ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು.

ಔಷಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ರೋಗಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಬೆಲೆಯ ನಡುವಿನ ಇಷ್ಟೊಂದು ದೊಡ್ಡ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಯಾವ ಆಧಾರವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಇಂತಹ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗುವುದೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಎತ್ತಿತು.

ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು ₹15ಕ್ಕೆ ದೊರೆಯುವ ಸಲೈನ್ ಡ್ರಿಪ್ ಲೈನ್‌ನಂತಹ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬಳಕೆಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳಿಂದ ₹250 ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತು.

ಈ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಮಾರ್ಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಳವಳವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನು

ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ನಿಯಮಾವಳಿಯೆಂದರೆ ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಆದೇಶ, 2013 (Drugs (Prices Control) Order, 2013 – DPCO).

ಅಗತ್ಯ ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಆದೇಶ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಗತ್ಯ ಔಷಧಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ (National List of Essential Medicines – NLEM) ಸೇರಿರುವ ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ನಿಯಮಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರ ಗರಿಷ್ಠ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಔಷಧ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (National Pharmaceutical Pricing Authority – NPPA) ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ನಿಯಮಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿದೆ.

ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವ ಔಷಧಿಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವಾಗ ಅರ್ಹ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜನರಿಕ್ ಔಷಧಿಗಳ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಖರೀದಿ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಲೆ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿತ ಷರತ್ತುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 16ರ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಾರ್ಜಿನ್ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಈ ಶೇಕಡಾ 16ರ ನಿಯಮವು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಔಷಧಿಯ MRP ಮೇಲೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಏಕರೂಪದ ಮಿತಿಯಲ್ಲ. ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಹೊರಗಿರುವ ಔಷಧಿಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ

ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರದ ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ ತಯಾರಕರು ಆರಂಭಿಕ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇಂತಹ ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ DPCO ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಹಿಂದಿನ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಔಷಧಿಗಳ MRPಯನ್ನು ಶೇಕಡಾ 10ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲ.

ಆದರೆ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಯ ಮೇಲಿನ ನೇರ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಕೊರತೆಯು ಔಷಧಿಗಳ ಕೈಗೆಟುಕುವಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ಔಷಧಿಗಳ ಖರೀದಿ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಬೆಲೆಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಈ ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ.

ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪ್ರಕಾರ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಔಷಧಿಗಳು ನೇರ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿರುವುದರಿಂದ ರೋಗಿಗಳು ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಔಷಧ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆ

ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಉದ್ದೇಶವು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಔಷಧಿಗಳು ಕೈಗೆಟುಕುವ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು. ಆದರೆ ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೊಂದು ದೊಡ್ಡ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿರುವಾಗ ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಔಷಧ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪೀಠ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಕ್ರಮಗಳು ಸಾಕಾಗಿವೆಯೇ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿತು.

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ಹಾಜರಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಲಿಸಿಟರ್ ಜನರಲ್ ಐಶ್ವರ್ಯ ಭಾಟಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ನೀತಿಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಇವೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನೂ ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ಮಂಡಿಸಲಾಯಿತು.

ಆದರೆ ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವಾಗ ದೇಶದ ಜನರ ತಲಾ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳು ಭರಿಸಬೇಕಾದ ನೈಜ ವೆಚ್ಚವನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.

ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ವಾದ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ

ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಪರವಾಗಿ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಮುಕುಲ್ ರೋಹಟಗಿ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ದಿನದ 24 ಗಂಟೆಯೂ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದರು.

ಹೊರಗಿನಿಂದ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ತರುವಂತೆ ರೋಗಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕುರಿತು ಕಳವಳಗಳಿವೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನೂ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಪರವಾಗಿ ಮಂಡಿಸಲಾಯಿತು. ಔಷಧಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಮಾರ್ಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು.

ಈ ವಾದಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಇತರ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು. ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಕಾರಣವಾಗಿ ತೋರಿಸಿ ಔಷಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅತಿಯಾದ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪೀಠ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.

ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ತಯಾರಕರು ನೀಡುವ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಬೆಲೆ ಸರಪಳಿಯ ಇತರ ಅಂಶಗಳನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕೆಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸೂಚಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿತು.

ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಔಷಧಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಮಾರ್ಜಿನ್ ನಿಯಂತ್ರಣ

ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ವಿಷಯವೂ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬಳಸುವ ಔಷಧಿಗಳ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಜಿನ್‌ಗಳಿಗೆ ಶೇಕಡಾ 30ರ ಮಿತಿ ವಿಧಿಸಿರುವ ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಮವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಳವಳವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.

ಜೀವ ರಕ್ಷಕ ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆಗಳು ರೋಗಿಗಳ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯದ ಕುರಿತು ಪೀಠ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು.

ಆದರೆ ಈ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾದ ಕಾನೂನು ನಿರ್ದೇಶನಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತರಬೇಕೇ ಮತ್ತು ಯಾವ ರೀತಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸೂಕ್ತ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.

ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಮಹತ್ವ

2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27ರಂದು ನಡೆದ ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆದೇಶವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು, ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಹೊರಗಿರುವ ಔಷಧಿಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಲೆಗಳಿಗೆ ಮಿತಿ ವಿಧಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ಔಷಧಿಗಳಿಗೂ ಏಕರೂಪದ ಮಾರ್ಜಿನ್ ಮಿತಿಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವುದು ಕುರಿತು ಅಂತಿಮ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಈ ವಿಚಾರಣೆಯ ಮಹತ್ವವು ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ, ರೋಗಿಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿದೆ.

ಮುಂದಿನ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಯಾವ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಕೈಗೆಟುಕುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.