ಪ್ರಕರಣದ ವಿವರಗಳು
ಪ್ರಕರಣದ ಹೆಸರು: U.P. Electronics Corporation Ltd. through Managing Director Shri Ravi Ranjan v. P.S. Global through its Partner, Karol Bagh, New Delhi
ನ್ಯಾಯಾಲಯ: ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಲಖನೌ ಪೀಠ
ಪ್ರಕರಣದ ಸಂಖ್ಯೆ: Appeal Under Section 37 of Arbitration and Conciliation Act, 1996 No. 13 of 2026
ತೀರ್ಪಿನ ದಿನಾಂಕ: 24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026
ನ್ಯಾಯಪೀಠ: ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅರುಣ್ ಭನ್ಸಾಲಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜಸ್ಪ್ರೀತ್ ಸಿಂಗ್
ತೀರ್ಪು ಬರೆದವರು: ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜಸ್ಪ್ರೀತ್ ಸಿಂಗ್
ಉಲ್ಲೇಖ: 2026 LLBiz HC (ALL) 91
ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವಿಧಿವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ (Forensic Science Laboratory) ಡಿಎನ್‌ಎ ಘಟಕಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ 02.02.2018ರಂದು ಟೆಂಡರ್ ಆಹ್ವಾನಿಸಿತ್ತು.
ಈ ಟೆಂಡರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 08.02.2018ರಂದು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೊರಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನವದೆಹಲಿಯ ಕರೋಲ್ ಬಾಗ್ ಮೂಲದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಪಿ.ಎಸ್. ಗ್ಲೋಬಲ್ 24.02.2018ರಂದು ತನ್ನ ಬಿಡ್ ಸಲ್ಲಿಸಿತ್ತು.
ಟೆಂಡರ್ ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಮಿತಿಯು ಬಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ನಂತರ ಪಿ.ಎಸ್. ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತು. ಬೆಲೆ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ 30.03.2018ರಂದು ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಕೆಲಸದ ಆದೇಶ (Work Order) ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿ ಪಿ.ಎಸ್. ಗ್ಲೋಬಲ್ ₹93,79,535 ಮೊತ್ತದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತರಿ (Performance Bank Guarantee) ಸಲ್ಲಿಸಿತ್ತು.
ಉಪಕರಣಗಳ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಆದೇಶ ರದ್ದುಪಡಿಸಿದ್ದು
ಕೆಲಸದ ಆದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ ಪಿ.ಎಸ್. ಗ್ಲೋಬಲ್ ಒಟ್ಟು 31 ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಪೂರೈಸಿತು. ಅವುಗಳನ್ನು ವಾರಾಣಸಿಯ ವಿಧಿವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.
ಉಪಕರಣಗಳ ಅಳವಡಿಕೆ, ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿರುವುದಾಗಿ ವಿಧಿವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಉಪನಿರ್ದೇಶಕರು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ್ದರು.
26.05.2018ರಂದು ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ತನ್ನ ದಾಸ್ತಾನು ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಉಪಕರಣಗಳ ಸ್ವೀಕೃತಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತ್ತು. ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಪೊಲೀಸ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಗೆ ದೃಢೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
22.06.2018ರಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರು (ತಾಂತ್ರಿಕ ಸೇವೆಗಳು) ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಪೂರೈಸಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಉಪಕರಣಗಳು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪಾವತಿಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು.
ಆದರೆ, ಅದೇ ದಿನ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ತನಿಖಾ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪಿ.ಎಸ್. ಗ್ಲೋಬಲ್‌ಗೆ ನೀಡಿದ್ದ ಕೆಲಸದ ಆದೇಶವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ₹93,79,535 ಮೊತ್ತದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತರಿಯನ್ನೂ ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿತು.
ಇದರಿಂದ ಉಭಯ ಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ವಿವಾದ ಉಂಟಾಯಿತು.
ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಷರತ್ತು (Arbitration Clause) ಇದ್ದುದರಿಂದ ವಿವಾದವನ್ನು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ 12.01.2021ರಂದು Arbitration Application No. 7 of 2021ರಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ಮಧ್ಯಸ್ಥರನ್ನು (Sole Arbitrator) ನೇಮಿಸಿತು.
ಉಭಯ ಪಕ್ಷಗಳು ತಮ್ಮ ವಾದಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿ, ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದವು.
04.02.2022ರಂದು ಮಧ್ಯಸ್ಥರು ಪಿ.ಎಸ್. ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರವಾಗಿ ₹8,99,38,275 ಮೊತ್ತದ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದರು. ಜೊತೆಗೆ, ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಅದು ಬಾಕಿಯಾದ ದಿನದಿಂದ ಅಂತಿಮ ಪಾವತಿಯಾಗುವವರೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಶೇ. 8ರ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನೂ ವಿಧಿಸಿದರು.
ಈ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಧಾನ ಕಾಯ್ದೆ, 1996ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 34ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಖನೌನ ವಾಣಿಜ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸಂಖ್ಯೆ 2ರಲ್ಲಿ Arbitration Case No. 43 of 2023 ಸಲ್ಲಿಸಿತು.
15.12.2025ರಂದು ವಾಣಿಜ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು.
ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 37ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು.
ಮೃತ ಪಾಲುದಾರನ ಸಹಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಅರ್ಜಿಯ ಕುರಿತು ವಿವಾದ
ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಲುದಾರನ ಮರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಅಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು.
ಪಿ.ಎಸ್. ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪಾಲುದಾರ ಶಿವಕುಮಾರ್ ವರ್ಮಾ ಅವರು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರವಾಗಿ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರವಾಗಿ ವಕಾಲತ್ತು ಪತ್ರವನ್ನೂ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.
20.03.2021ರಂದು ಮಧ್ಯಸ್ಥರ ಮುಂದೆ ಮೊದಲ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆದಿತ್ತು. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಎರಡು ವಾರಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.
01.04.2021ರಂದು ಶಿವಕುಮಾರ್ ವರ್ಮಾ ಅವರು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅದರ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಅದೇ ದಿನ ಅಂಚೆ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಆದರೆ, ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಲಾಕ್‌ಡೌನ್‌ನಿಂದಾಗಿ 01.05.2021ರಂದು ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ನಂತರ 29.05.2021ರ ವಿಚಾರಣೆಯೂ ಮುಂದೂಡಿಕೆಯಾಗಿ 26.06.2021ಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಯಾಯಿತು.
ಈ ಮಧ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ 26.04.2021ರಂದು ಶಿವಕುಮಾರ್ ವರ್ಮಾ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.
26.06.2021ರಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರ ವಕೀಲರು, 01.04.2021ರಂದು ಸಹಿ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯಸ್ಥರ ಮುಂದೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರ ವಕೀಲರಿಗೆ ಪಾಲುದಾರನ ಮರಣದ ವಿಷಯ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಂಸ್ಥೆ ತಿಳಿಸಿತು.
11.02.2022ರಂದು ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರದಲ್ಲಿ (Replication) ಶಿವಕುಮಾರ್ ವರ್ಮಾ ಅವರ ಮರಣದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು.
ನಂತರ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ 26.05.2022ರಂದು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಮೃತ ಪಾಲುದಾರನ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರರನ್ನು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೋರಿತು.
ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಪರ ವಾದಗಳು
ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಪರ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲರು, ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.
ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಅರ್ಜಿಯು ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಅಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದವಾಗಿತ್ತು.
ಇದಲ್ಲದೆ, ನಿಜವಾದ ಒಪ್ಪಂದವು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರದ ಪೊಲೀಸ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಇಲಾಖೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಗಿದ್ದು, ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಕೇವಲ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಅಗತ್ಯ ಪಕ್ಷವನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸದೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ನಡೆಸಿರುವುದು ದೋಷಪೂರಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಯಿತು.
ಪಿ.ಎಸ್. ಗ್ಲೋಬಲ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಇಬ್ಬರು ಬಿಡ್‌ದಾರರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ ಟೆಂಡರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಮೋಸದ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಬಿಡ್ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಂದಾಯಿತ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ 2018ರ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಪತ್ರವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿ ಸಂಸ್ಥೆ ನೋಂದಾಯಿತವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮೂವರು ಪಾಲುದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಾನೂನಿನ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ವಾದಿಸಿತು.
ಭಾರತೀಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಕಾಯ್ದೆ, 1932ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 69(3)ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸದ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಒಪ್ಪಂದದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಹೂಡುವ ಮೊಕದ್ದಮೆಗೆ ನಿರ್ಬಂಧವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು.
ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಸೆಕ್ಷನ್ 34ರ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವಾಗ ವಾಣಿಜ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕೋರಲಾಯಿತು.
ಪಿ.ಎಸ್. ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪರ ವಾದಗಳು
ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲರು, ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.
ಶಿವಕುಮಾರ್ ವರ್ಮಾ ಅವರು ಮಧ್ಯಸ್ಥರ ಮುಂದೆ ಮೊದಲ ದಿನವೇ ಹಾಜರಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರ ವಕಾಲತ್ತು ಪತ್ರ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ 01.04.2021ರಂದು ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ್ದರು.
ಕೋವಿಡ್ ಲಾಕ್‌ಡೌನ್‌ನಿಂದಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣ, ನಂತರದ ದಿನಾಂಕದಂದು ವಕೀಲರು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲುದಾರನ ಮರಣದ ವಿಷಯ ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
ಮರಣದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿಯೇ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಡಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಯಿತು.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೂಡಲಾದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪಾಲುದಾರ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ, ಉಳಿದ ಪಾಲುದಾರರು ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆಯ ಆದೇಶ 30, ನಿಯಮ 4 (Order XXX Rule 4 CPC) ಆಧಾರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು.
ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ಗೆ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ನೈಜ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಾನಿ ಅಥವಾ ಅನಾನುಕೂಲತೆ ಉಂಟಾಗಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಯಿತು.
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಪ್ರಶ್ನೆ
ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಲುದಾರನು ಅದನ್ನು ಮಧ್ಯಸ್ಥರ ಮುಂದೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ, ಆ ಮರಣದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ರದ್ದಾಗುತ್ತದೆಯೇ?
ಅಥವಾ ಉಳಿದ ಪಾಲುದಾರರು ಜೀವಂತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆಯೇ?
ಇದಲ್ಲದೆ, ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮೃತ ಪಾಲುದಾರನ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರರನ್ನು ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವೇ ಎಂಬುದನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು.
ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆಯ ಆದೇಶ 30, ನಿಯಮ 4ರ ಅನ್ವಯ
ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆಯ ಆದೇಶ 30, ನಿಯಮ 4ನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿತು.
ಈ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ, ಇಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಮೊಕದ್ದಮೆ ದಾಖಲಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅಥವಾ ಅದು ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಮೃತಪಟ್ಟರೂ, ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರರನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪಕ್ಷಕಾರರನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.
ಮೃತ ಪಾಲುದಾರನ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರರು ಬಯಸಿದರೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಕಾರರಾಗಿ ಸೇರಲು ಅಥವಾ ಉಳಿದ ಪಾಲುದಾರರ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾಗಿರುವಾಗ ಒಬ್ಬ ಪಾಲುದಾರನ ಮರಣವು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆಯ ಅನ್ವಯ
ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಧಾನ ಕಾಯ್ದೆ, 1996ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 19ರ ಪ್ರಕಾರ, ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯು ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆ ಅಥವಾ ಭಾರತೀಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಕಾಯ್ದೆಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದಾಗ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾದರೆ ಏನಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು.
ಆದೇಶ 30, ನಿಯಮ 4ರ ಪ್ರಕಾರ, ಒಬ್ಬ ಪಾಲುದಾರನ ಮರಣದಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೂಡಲಾದ ಮೊಕದ್ದಮೆ ರದ್ದಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದೇ ತತ್ವವನ್ನು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.
ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 99ನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿತು. ಪ್ರಕರಣದ ಮೂಲಭೂತ ವಿಚಾರಗಳು ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ದೋಷಗಳ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ತೀರ್ಪನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಈ ಸೆಕ್ಷನ್‌ನ ಸಾರಾಂಶವಾಗಿದೆ.
ಮೃತ ಪಾಲುದಾರನ ಮರಣದಿಂದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ರದ್ದಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ
ಶಿವಕುಮಾರ್ ವರ್ಮಾ ಅವರು ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ದಿನ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ವಿವಾದಾತೀತವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಮಧ್ಯಸ್ಥರ ಮುಂದೆ ಮೊದಲ ದಿನವೇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರವಾಗಿ ಹಾಜರಾಗಿ ವಕಾಲತ್ತು ಪತ್ರವನ್ನೂ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.
ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟ ನಂತರವೂ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಇತರ ಪಾಲುದಾರರು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದರು. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರವಾಗಿ ಪ್ರಕರಣ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನ 13ನೇ ಪ್ಯಾರಾಗ್ರಾಫ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ:
"13. In this background, it would be seen that the claim petition came to be filed on behalf of a firm. The firm is a collective name of its partners. Even if one partner had died but the remaining partner were alive, which fact came to be informed while filing the replication and once the claimant was a partnership firm, hence, borrowing the principles of Order XXX C.P.C., the proceedings were to go on and it would not abate."
ಈ ಹೇಳಿಕೆಯು ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಪಾಲುದಾರರ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು, ಒಬ್ಬ ಪಾಲುದಾರ ಮೃತಪಟ್ಟ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಉಳಿದ ಪಾಲುದಾರರು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ದೋಷ ಮತ್ತು ನೈಜ ಹಾನಿಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ
ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಲಾದ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ದೋಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತು.
ಕೇವಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಲೋಪಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ದೋಷವು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಕರಣದ ಮೂಲಭೂತ ವಿಚಾರಗಳ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿರಬೇಕು. ಇಲ್ಲವೇ, ಆ ದೋಷದಿಂದ ಎದುರುಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಅನ್ಯಾಯ ಅಥವಾ ನೈಜ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು.
ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನ 24ನೇ ಪ್ಯಾರಾಗ್ರಾಫ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ತತ್ವವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದೆ:
"24. Thus, in light of the aforesaid discussion and the dictum of the Apex Court as noticed above, this Court finds that procedural irregularities which do not impact the merits of the matter cannot be a ground to set aside a judgment/an award. In Arbitral proceedings where the Rule of C.P.C. are not strictly applicable in such cases merely by raising an issue of procedural irregularity would not vitiate the award unless it is established that the said issue of procedural irregularity was raised at the first given opportunity and the same led to substantial prejudice which impacted the jurisdiction of the Arbitral Tribunal or the case on merits."
ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೋಪವೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಆಧಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಲೋಪದಿಂದ ಮಧ್ಯಸ್ಥರ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಎದುರುಪಕ್ಷದ ಪ್ರಕರಣ ಮಂಡಿಸುವ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಗಂಭೀರ ಹಾನಿಯಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕು.
ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿತ್ತು.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ತೀರ್ಪುಗಳ ಆಧಾರ
ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿತು.
1. Upper India Cable Co. v. Bal Kishan, (1984) 3 SCC 462.
ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರವಾಗಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಪಾಲುದಾರರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅವರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರರನ್ನು ಬದಲಿಯಾಗಿ ಸೇರಿಸದಿದ್ದರೂ ಮೇಲ್ಮನವಿ ರದ್ದಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತ್ತು.
ಮೃತ ಪಾಲುದಾರರು ಕೇವಲ ಔಪಚಾರಿಕ ಪಕ್ಷಕಾರರಾಗಿದ್ದು, ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ವಿವಾದ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವರ ಮರಣವು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತ್ತು.
2. Sumer Singh Galundia v. Jeevan Singh, 2022 SCC OnLine SC 2496.
ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿಯೂ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪಾಲುದಾರ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ, ಆ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತ್ತು.
ಈ ಹಿಂದಿನ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇವೆರಡರ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಅಗತ್ಯ ಪಕ್ಷಕಾರನಾಗಿ ಸೇರಿಸದಿರುವ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ
ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಪರವಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ವಾದವೆಂದರೆ, ನಿಜವಾದ ಒಪ್ಪಂದವು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರದ ಪೊಲೀಸ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಇಲಾಖೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸದೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿರುವುದು ದೋಷಪೂರಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು.
ಆದರೆ, ಟೆಂಡರ್ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದು, ಬಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ್ದು, ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ಬೆಲೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದ್ದು, ಕೆಲಸದ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದ್ದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಮಾಡಿತ್ತು.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರವೂ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಮೂಲಕವೇ ನಡೆದಿತ್ತು.
ಪೊಲೀಸ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಇಲಾಖೆಗೆ ವಿಧಿವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿದ್ದರೂ, ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ಗೆ ವಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು.
ಹೀಗಾಗಿ, ಪಿ.ಎಸ್. ಗ್ಲೋಬಲ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ನಡುವೆಯೇ ಒಪ್ಪಂದ ಸಂಬಂಧ (Privity of Contract) ಇತ್ತು. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪಕ್ಷಕಾರನಾಗಿ ಸೇರಿಸಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.
ಟೆಂಡರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೋಸ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಟೆಲ್ ರಚನೆಯ ಆರೋಪ
ಪಿ.ಎಸ್. ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇತರ ಇಬ್ಬರು ಬಿಡ್‌ದಾರರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಟೆಂಡರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಳಿಸಲು ಕಾರ್ಟೆಲ್ ರಚಿಸಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪವಾಗಿತ್ತು.
ಈ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿತು.
- ಟೆಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಿ.ಎಸ್. ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ಮೂವರು ಬಿಡ್‌ದಾರರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.
- ಇತರ ಇಬ್ಬರು ಬಿಡ್‌ದಾರರು ಖಾಸಗಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಕಂಪನಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.
- ಟೆಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇಳಲಾದ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಒಂದೇ ಮೂಲ ಉಪಕರಣ ತಯಾರಕ ಸಂಸ್ಥೆ (Original Equipment Manufacturer - OEM) ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
- ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಮೂವರು ಬಿಡ್‌ದಾರರ ಅನುಭವ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ಯತೆ ಇರುವುದು ಸಹಜವಾಗಿತ್ತು.
- ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಸ್ವತಃ ಟೆಂಡರ್‌ನ ಒಂದು ಷರತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೊರಡಿಸಿತ್ತು.
- ಉಪಕರಣಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಟೆಂಡರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡ್‌ದಾರರು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸಮರ್ಪಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಟೆಂಡರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 15.05.2018ರಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿ (PIL) ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು 28.05.2018ರಂದು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು.
ನಂತರ 18.06.2018ರಂದು ವಕೀಲರೊಬ್ಬರು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದೂರು ನೀಡಿದ್ದರು. 19.06.2018ರಂದು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ನಿಂದ ವರದಿ ಕೇಳಿತ್ತು.
16.06.2018ರಂದು ಐವರು ಸದಸ್ಯರ ತನಿಖಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸಮಿತಿಯ ಮೊದಲ ಸಭೆ 20.06.2018ರಂದು ನಡೆದಿದ್ದು, 21.06.2018ರಂದು ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಮರುದಿನವೇ ಕೆಲಸದ ಆದೇಶವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಿ.ಎಸ್. ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಯಾವುದೇ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ತನ್ನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.
ಒಪ್ಪಂದದ ಷರತ್ತು 6.17ರ ಪ್ರಕಾರ, ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲು 30 ದಿನಗಳ ಮುಂಚಿತ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿತ್ತು.
ಮೋಸದ ಆರೋಪ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ
ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ತತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿತು.
ಮೋಸ ಅಥವಾ ಭ್ರಷ್ಟ ಆಚರಣೆಯ ಆರೋಪ ಮಾಡುವುದು ಸುಲಭ. ಆದರೆ ಅಂತಹ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಸಮರ್ಪಕ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ಅಗತ್ಯ.
ಮಧ್ಯಸ್ಥರು ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ದಾಖಲೆಗಳು, ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದದ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಪಿ.ಎಸ್. ಗ್ಲೋಬಲ್ ಯಾವುದೇ ಮೋಸದ ಅಥವಾ ಭ್ರಷ್ಟ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು.
ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ತನ್ನ ಆರೋಪವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುಂದೆ ತೋರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಮಧ್ಯಸ್ಥರು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದವು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಮೇಲಿನ ವಾಸ್ತವಾಂಶದ ನಿರ್ಣಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವುಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸೆಕ್ಷನ್ 34 ಅಥವಾ ಸೆಕ್ಷನ್ 37ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತಿಳಿಸಿತು.
ನೋಂದಾಯಿಸದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕುರಿತು ಆಕ್ಷೇಪಣೆ
ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ನ ಮತ್ತೊಂದು ಆಕ್ಷೇಪಣೆಯು ಭಾರತೀಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಕಾಯ್ದೆ, 1932ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 69(3)ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿತ್ತು.
ಬಿಡ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಿ.ಎಸ್. ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಂದಾಯಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ನ ವಾದವಾಗಿತ್ತು.
ಆದರೆ, ಸಂಸ್ಥೆಯು 17.06.2019ರಂದು ನೋಂದಾಯಿತವಾಗಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ 2021ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ಮಧ್ಯಸ್ಥರ ಮುಂದೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹಾಜರಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಸ್ಥೆ ನೋಂದಾಯಿತವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿತು.
ಹೀಗಾಗಿ, ಸೆಕ್ಷನ್ 69(3)ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಿರುವ ನಿರ್ಬಂಧ ಈ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ Umesh Goel v. Himachal Pradesh Cooperative Group Housing Society Limited, (2016) 11 SCC 313 ತೀರ್ಪನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಸೆಕ್ಷನ್ 69(3)ರ ನಿರ್ಬಂಧವು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನೂ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿತು.
ಸೆಕ್ಷನ್ 34ರ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶವನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವ ಬೇಡಿಕೆ
ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಪರವಾಗಿ ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ವಾಣಿಜ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕೋರಲಾಯಿತು.
ಆದರೆ, ಸೆಕ್ಷನ್ 34ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತಿಳಿಸಿತು.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಾದಕ್ಕೂ ಸುದೀರ್ಘ ವಿವರಣೆ ನೀಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಲ್ಲ. ಒಂದು ಆಕ್ಷೇಪಣೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಸಹಿತ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದ್ದರೆ, ಕೇವಲ ವಿವರಣೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ.
ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು (Remand) ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಬಳಸಬಾರದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.
ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು
ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ಪಾಲುದಾರನ ಮರಣದಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ರದ್ದಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಉಳಿದ ಪಾಲುದಾರರು ಜೀವಂತವಾಗಿರುವಾಗ ಮೃತ ಪಾಲುದಾರನ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರರನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸದಿರುವುದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅಬೇಟ್ಮೆಂಟ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಸೆಕ್ಷನ್ 37ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿತು.
04.02.2022ರಂದು ನೀಡಲಾದ ಏಕೈಕ ಮಧ್ಯಸ್ಥರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು. ಅದರಂತೆ, ಪಿ.ಎಸ್. ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ₹8,99,38,275 ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಶೇ. 8ರ ಬಡ್ಡಿ ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಆದೇಶ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.
ಪ್ರಕರಣದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ವೆಚ್ಚದ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ.
ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಮಹತ್ವ
ಈ ತೀರ್ಪು ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ನಿರಂತರತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ದೋಷಗಳ ಪರಿಣಾಮದ ಕುರಿತು ಮಹತ್ವದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
1. ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣ ಆರಂಭವಾಗಿರುವಾಗ ಒಬ್ಬ ಪಾಲುದಾರನ ಮರಣದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ರದ್ದಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
2. ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆಯ ಆದೇಶ 30, ನಿಯಮ 4ರ ತತ್ವದ ಪ್ರಕಾರ, ಮೃತ ಪಾಲುದಾರನ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರರನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪಕ್ಷಕಾರರನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.
3. ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆಯ ನಿಯಮಗಳು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಸೂಕ್ತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.
4. ಪ್ರಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ದೋಷವೊಂದೇ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ದೋಷವು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಕರಣದ ಮೂಲಭೂತ ವಿಚಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿರುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಎದುರುಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು.
5. ಮೋಸ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಟೆಲ್ ರಚನೆಯ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಆರೋಪಗಳಾಗಿ ಮಂಡಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾಲದು. ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕು.
6. ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಸೆಕ್ಷನ್ 34 ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸೆಕ್ಷನ್ 37ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಂತೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಪಾಲುದಾರನ ಮರಣ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ದೋಷದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ತೀರ್ಪು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
