ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಎಂಟು ಮತಗಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಒಟ್ಟು 778 ಫಾರ್ಮ್-7 (Form 7) ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈ ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ.
ಅರ್ಹ ಮತದಾರರು ಅದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅವರು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಅವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ದೂರುದಾರರು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಅರ್ಜಿಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯದ ಮತದಾರರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ಕೇಳಿಬಂದಿತ್ತು.
ಈ ಅರ್ಜಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಏಜೆಂಟ್ (Booth Level Agent) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಜಿ.ಎಸ್. ವಸಂತಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರ ಸಹಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹಿಗಳನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವ್ಯಾಲಿಕಾವಲ್ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ 02.10.2026ರಂದು ಎಫ್ಐಆರ್ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಪಕ್ಷಗಳ ವಾದಗಳು
ರಾಜ್ಯದ ಪರವಾಗಿ ವಾದಿಸಿದ ಅಡ್ವೊಕೇಟ್ ಜನರಲ್, ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಹಕ್ಕಾಗಿದ್ದು, ನಕಲಿ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿಯ ಮೂಲಕ ಅರ್ಹ ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಅಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೊಲೀಸ್ ತನಿಖೆ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಅರ್ಜಿಗಳಲ್ಲಿನ ಸಹಿಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕೆಂದೂ ತಿಳಿಸಿದರು.
ದೂರುದಾರರ ಪರ ವಕೀಲರು, ನಕಲಿ ದಾಖಲೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ವಂಚನೆಯ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಪೊಲೀಸರು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.
ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲರು, ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಏಜೆಂಟ್ಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ಪರವಾಗಿ ಫಾರ್ಮ್-7 ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಅರ್ಜಿಗಳ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿಗೆ ಇದೆ. ಅರ್ಜಿದಾರರು ತಮ್ಮ ಸಹಿಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಮತದಾರರಿಂದ ಯಾವುದೇ ದೂರು ಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.
ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅನಂತ್ ರಾಮನಾಥ ಹೆಗ್ಡೆ ಅವರು, Registration of Electors Rules, 1960ರ ನಿಯಮಗಳು 15ರಿಂದ 23ರವರೆಗೆ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಸರು ಸೇರ್ಪಡೆ, ಆಕ್ಷೇಪಣೆ, ವಿಚಾರಣೆ, ನಿರ್ಧಾರ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮನವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಗ್ರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿವೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು.
ನಿಯಮ 19 ಮತ್ತು 20ರ ಪ್ರಕಾರ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ವಾದ ಮಂಡಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕು. ಅರ್ಜಿಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದರೆ Representation of the People Act, 1950ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 31ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.
ನಕಲಿ ಸಹಿಗಳ ಆರೋಪದ ಕುರಿತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ
ಅರ್ಜಿಗಳಲ್ಲಿನ ಸಹಿಗಳು ದೂರುದಾರರದ್ದಾಗಲಿ, ಹೆಸರು ಅಳಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾದ ಮತದಾರರದ್ದಾಗಲಿ ಅಲ್ಲ. ಅರ್ಜಿದಾರರು ತಮ್ಮ ಸಹಿಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸಹಿಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಕಲಿ ಸಹಿಗಳ ಆರೋಪವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.
ಅರ್ಜಿದಾರರು ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿಯ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹಿಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ, ಆ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಆಧಾರ ಸಿಗಬಹುದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿತು.
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶದ ಪ್ಯಾರಾ 60ರಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ:
"If the petitioner during the inquiry before the Registration Officer has disowned the signatures on Form No.7 and denied having filed the Forms, may be then there would be a reason to investigate as to who filed such Forms. In the facts of the case, the Court is of the view that inquiry under the Rules, 1960, has to run its course to ascertain whether the petitioner has signed Form No.7 or not."
— ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್, Vasantha Lakshmi G S v. State of Karnataka, W.P. No.31887/2026, ಪ್ಯಾರಾ 60.
ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಮೂಲಕ, ಮೊದಲು ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿಯು ಅರ್ಜಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸತ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಇತರ ಅಪರಾಧಗಳ ಕುರಿತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ
ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯ ಸಂಹಿತೆಯ (BNS) ಸೆಕ್ಷನ್ 319ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸೋಗಿನಲ್ಲಿ ವಂಚನೆ ಮಾಡಿದ ಆರೋಪಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಅರ್ಜಿದಾರರು ಯಾರ ಸೋಗು ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿತು.
ಅದೇ ರೀತಿ, BNS ಸೆಕ್ಷನ್ 336 ಮತ್ತು 340ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ದಾಖಲೆ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನೈಜ ದಾಖಲೆ ಎಂದು ಬಳಸಿದ ಆರೋಪಗಳ ಕುರಿತು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ತನಿಖೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಸಮರ್ಥನೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.
BNS ಸೆಕ್ಷನ್ 217ರ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, BNSS ಸೆಕ್ಷನ್ 215ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಲಿಖಿತ ದೂರಿನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿತು. ಆದರೆ ಈ ನಿರ್ಬಂಧವು ದೂರು ದಾಖಲಿಸುವುದನ್ನೇ ತಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು Devendra Kumar v. The State (NCT of Delhi) ಪ್ರಕರಣದ ತೀರ್ಪನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ತಿಳಿಸಿತು.
ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಅಂತಿಮ ಆದೇಶ
ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿಯು ಫಾರ್ಮ್-7 ಅರ್ಜಿಗಳ ಕುರಿತು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರವು ಎಫ್ಐಆರ್ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಅಪರಾಧಗಳ ಕುರಿತು ತನಿಖೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿತು.
ಹೀಗಾಗಿ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಮಧ್ಯಂತರ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಅರ್ಜಿಯ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಿ, ಮುಂದಿನ ಆದೇಶದವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೊಲೀಸ್ ತನಿಖೆಗೆ ತಡೆ ನೀಡಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಫಾರ್ಮ್-7 ಅರ್ಜಿಗಳ ಕುರಿತು ಕೈಗೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿತು.
ಈ ಆದೇಶವು ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಅಳಿಸುವ ಆರೋಪಗಳ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ಮುಂದಿನ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮದ ಕುರಿತು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.






