ಪ್ರಕರಣದ ವಿವರಗಳು

ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅನಂತ್ ರಾಮನಾಥ ಹೆಗ್ಡೆ ಅವರ ಏಕಸದಸ್ಯ ಪೀಠವು 2026ರ ನವೆಂಬರ್ 2ರಂದು ಈ ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ.

ಪ್ರಕರಣದ ಹೆಸರು: ಡಾ. ಪಿ. ಗೌರಿಶಂಕರ್ ವಿರುದ್ಧ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ (Dr. P. Gowri Shankar v. State of Karnataka).

ಪ್ರಕರಣದ ಸಂಖ್ಯೆ: ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪಿಟಿಷನ್ ಸಂಖ್ಯೆ 13723/2026.

ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಕಾಳಿಂಗ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ರೈನ್‌ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಇಕಾಲಜಿಯ ಡಾ. ಪಿ. ಗೌರಿಶಂಕರ್ ಅವರು ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅದರ ಫೋಟೋ ತೆಗೆದಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಇತರರಿಗೂ ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು.

ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದ ವಿಡಿಯೋ ಆಧರಿಸಿ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1972ರ ಸೆಕ್ಷನ್‌ಗಳು 2(1)(16), 9, 50, 51, 55 ಮತ್ತು 57ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಅರ್ಜಿದಾರರ ವಾದ

ಆರೋಪಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳು ತಾವು ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪವನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿರುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದಿರುವುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರು ವಾದಿಸಿದರು.

ಅಲ್ಲದೆ, ರಾಜ್ಯವು ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪವು ಅರಣ್ಯದ ತೆರೆದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಹೊರತು ಬಂಧನದಲ್ಲಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.

ಹಾವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ತಾವು, ರಕ್ಷಿಸಿದ ಹಾವುಗಳ ಕುರಿತು ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದುದಾಗಿಯೂ ವಾದಿಸಿದರು.

ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ವಾದ

ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ಹಾಜರಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಭಿಯೋಜಕರು, ಅರ್ಜಿದಾರರು ಇತರರಿಗೆ ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪದ ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.

ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ

ಆರೋಪಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಅರ್ಜಿದಾರರು ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪವನ್ನು ಬಂಧನದಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದರು, ಕೊಂದಿದ್ದರು ಅಥವಾ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬ ಆರೋಪವಿಲ್ಲವೆಂದು ಗಮನಿಸಿತು.

ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪವು ಅರಣ್ಯದ ತೆರೆದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಬಂಧನದಲ್ಲಿಟ್ಟಿರುವುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆ ಇಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅರ್ಜಿದಾರರಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿತು.

ಅರ್ಜಿದಾರರು ಈ ಹಿಂದೆ ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದ ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪಗಳ ಕುರಿತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದ ಅಂಶವನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪರಿಗಣಿಸಿತು.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅವಲೋಕನ

ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತನ್ನ ಆದೇಶದ 14ನೇ ಪ್ಯಾರಾದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ:

"The Court is of the view that the respondent-State is not in a position to substantiate that the king cobra was actually captured by the petitioner. What is seen from the photographs produced along with the charge sheet is that the king cobra was found in the forest in an open space and it was not kept in captivity."

(ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಡಾ. ಪಿ. ಗೌರಿಶಂಕರ್ ವಿರುದ್ಧ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ, ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪಿಟಿಷನ್ ಸಂಖ್ಯೆ 13723/2026, ಪ್ಯಾರಾ 14).

ಈ ಅವಲೋಕನದ ಮೂಲಕ ಕೇವಲ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದ ವಿಡಿಯೋ ಆಧರಿಸಿ ಹಾವನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದಿರುವುದಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಆರೋಪವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಾಕಷ್ಟು ದಾಖಲೆಗಳು ಅಗತ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದೆ.

ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು

ಆರೋಪಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ಅರ್ಜಿದಾರರು ಆರೋಪಿಸಿರುವ ಯಾವುದೇ ಅಪರಾಧ ಎಸಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿತು.

ಅದರಂತೆ, ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ವಿವಿಧ ಸೆಕ್ಷನ್‌ಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿಯ ಹಿರಿಯ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮತ್ತು ಜೆಎಂಎಫ್‌ಸಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಇದ್ದ ಸಿ.ಸಿ. ಸಂಖ್ಯೆ 414/2026ರ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.