ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಪತ್ನಿಯು ಪತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಕಿರುಕುಳ, ಹಣ ಮತ್ತು ವಾಹನಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆ, ದೈಹಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಹಿಂಸೆ, ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ನಿಂದನೆ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಹಿಂದೂ ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆ, 1955ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 13(1)(ia) ಮತ್ತು 13(1)(ib) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಕೋರಿದ್ದರು.

ಪತಿ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳು ವೈಷ್ಣೋದೇವಿ, ಉಜ್ಜಯಿನಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಮರ್ಥನೆಯಾಗಿ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದರು.

2026ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 30ರಂದು ಪಾಲಮೌ ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಪತ್ನಿಯ ವಿಚ್ಛೇದನ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಪತ್ನಿ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ

ದಂಪತಿಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡಿರುವುದು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿರುವುದು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಿನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುವುದು, ಪತ್ನಿಯು ಎದುರಿಸಿದ್ದ ವೈವಾಹಿಕ ಕ್ರೌರ್ಯದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲು ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಸುಜಿತ್ ನಾರಾಯಣ ಪ್ರಸಾದ್ ಮತ್ತು ಅಖಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು, ವೈವಾಹಿಕ ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಾಗ ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.

ಪತ್ನಿಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕೆಯ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಾವನ ಹೇಳಿಕೆಗಳೂ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದವು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಪತಿಯು ದಂಪತಿಗಳು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ಸಮರ್ಥನೆಯಾಗಿ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಆ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪೀಠ ಗಮನಿಸಿತು.

ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ದಂಪತಿಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆದಿರಬಹುದಾದ ಕಿರುಕುಳ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿತು.

ವೈವಾಹಿಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಮಾನದಂಡವು ಅನುಮಾನಾತೀತವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದಲ್ಲ (Proof Beyond Reasonable Doubt); ಬದಲಾಗಿ ಸಂಭವನೀಯತೆಗಳ ಮೇಲುಗೈ (Preponderance of Probabilities) ಎಂಬುದನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿತು.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿಪ್ರಾಯ

Kumari Anjali v. Vikash Choudhary ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನ 104ನೇ ಪ್ಯಾರಾದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ:

"A matrimonial relationship may remain outwardly cordial on certain occasions and yet one spouse may be subjected to humiliation, harassment and mental agony during the course of ordinary matrimonial life. Occasional visits to religious places, participation in family functions or photographs taken during celebrations cannot automatically neutralise the effect of other acts of cruelty".

ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಮೂಲಕ, ದಂಪತಿಗಳು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸಂಗಾತಿಯು ಅನುಭವಿಸಿದ ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾನೂನು ತತ್ವವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು

ಪತ್ನಿಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು, ಪತಿಯ ವರ್ತನೆಯಿಂದ ಪತ್ನಿಗೆ ಗಂಭೀರ ಮಾನಸಿಕ ಯಾತನೆ ಉಂಟಾಗಿದ್ದು, ವೈವಾಹಿಕ ಕ್ರೌರ್ಯ ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.

ಪತಿಯು ನಂತರ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿರುವುದರಿಂದ ಹಿಂದಿನ ಕ್ರೌರ್ಯದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಅಳಿಸಿಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿತು.

ಹೀಗಾಗಿ, ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ 30.04.2026ರ ತೀರ್ಪು ಮತ್ತು 07.05.2026ರ ಡಿಕ್ರಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ, ಪತ್ನಿಯ ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿತು.

ಪ್ರಕರಣ: Kumari Anjali v. Vikash Choudhary

ನ್ಯಾಯಾಲಯ: ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್

ತೀರ್ಪಿನ ದಿನಾಂಕ: 05.11.2026

ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ನಿಬಂಧನೆ: ಹಿಂದೂ ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆ, 1955ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 13(1)(ia).