ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ SARFAESI ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಭದ್ರತಾ ಹಕ್ಕನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬಹುದೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ Smt. Rama Chaurasia v. Debts Recovery Appellate Tribunal and Others ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಇರ್ಷಾದ್ ಅಲಿ ಅವರು 05.11.2026ರಂದು ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, SARFAESI ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 31(i) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಾಗ ಕಂದಾಯ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ನಮೂದು ಒಂದೇ ಅಂತಿಮ ಮಾನದಂಡವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿದಾರರಾದ ರಾಮಾ ಚೌರಾಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಕಿರಣ್ ಚೌರಾಸಿಯಾ ಅವರು 27.02.1987ರಂದು ನೋಂದಾಯಿತ ಮಾರಾಟ ಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ವಿವಾದಿತ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರ 2003ರಲ್ಲಿ M/s Chaurasia Traders ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೀಡಿದ್ದ ಸುಮಾರು ₹30 ಲಕ್ಷದ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಭದ್ರತೆಯಾಗಿ ಈ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಡಮಾನ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು.

ಸಾಲದ ಮರುಪಾವತಿ ವಿಫಲವಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ SARFAESI ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹರಾಜು ಮಾಡಿತ್ತು. ಹರಾಜು ಖರೀದಿದಾರರಾದ ಡಾ. ಅಜಯ್ ಗುಪ್ತ ಅವರಿಗೆ 24.01.2008ರಂದು ಮಾರಾಟ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ (Sale Certificate) ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.

ಅರ್ಜಿದಾರರ ವಾದಗಳು

ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪ್ರಕಾರ, ವಿವಾದಿತ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೃಷಿ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಖರೀದಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಾಗಿಯೇ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು. ಈ ಅಂಶವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಲು ಅವರು 22.07.2011ರಂದು ನೀಡಲಾದ ಖಸ್ರಾ (Khasra) ಹಾಗೂ ಇತರ ಕಂದಾಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರು.

ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಜಮೀನ್ದಾರಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮತ್ತು ಭೂ ಸುಧಾರಣೆ ಕಾಯ್ದೆಯ (U.P. Zamindari Abolition and Land Reforms Act) ಸೆಕ್ಷನ್ 143ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ಕೃಷಿಯೇತರ ಬಳಕೆಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿರುವ ಯಾವುದೇ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಾದವಾಗಿತ್ತು.

SARFAESI ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 31(i) ಪ್ರಕಾರ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ಭದ್ರತಾ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅನ್ವಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ವಿವಾದಿತ ಆಸ್ತಿಯು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಹರಾಜು ಮಾಡಲು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದರು.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಗತ್ಯ ಕಾನೂನು ನೋಟಿಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿಲ್ಲ, ಸಾಲದ ಖಾತೆಯನ್ನು NPA ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ ಕ್ರಮ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಹರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಲೋಪಗಳಿವೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು.

ಹರಾಜು ಮೊತ್ತ ₹33 ಲಕ್ಷವಾಗಿದ್ದರೂ, ಆಸ್ತಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯ ಸುಮಾರು ₹1.5 ಕೋಟಿ ಇತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಅರ್ಜಿದಾರರು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದ್ದರು.

ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ಆದೇಶ

ಅರ್ಜಿದಾರರು SARFAESI ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 17(1)ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಖನೌ ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ (Debts Recovery Tribunal) SA-137 of 2007 ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.

17.08.2010ರಂದು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯು ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರವಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.

ಖಸ್ರಾ ಮತ್ತು ಖತೌನಿ (Khatauni) ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯು, ವಿವಾದಿತ ಆಸ್ತಿಯು ಕಂದಾಯ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಾಗಿಯೇ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಸೆಕ್ಷನ್ 143ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೃಷಿಯೇತರ ಬಳಕೆಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿರುವ ಆದೇಶವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಾಜರುಪಡಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ಕ್ರಮವನ್ನು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.

ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ತೀರ್ಮಾನ

DRT ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ SARFAESI ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 18ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಹಾಬಾದ್‌ನ ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗೆ (Debts Recovery Appellate Tribunal) Appeal No. R-1224 of 2010 ಸಲ್ಲಿಸಿತು.

18.07.2011ರಂದು ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯು DRT ಆದೇಶವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.

ವಿವಾದಿತ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಜಿದಾರರು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಹರಾಜು ಖರೀದಿದಾರರು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೃಷಿ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಶೇ.50ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಮಾಲೀಕತ್ವವಿದ್ದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸಹಮಾಲೀಕರು ಹರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹರಾಜನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂದೂ ಅದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.

ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಅರ್ಜಿದಾರರು ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 226ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುಂದಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಪ್ರಶ್ನೆ

SARFAESI ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 31(i)ರಡಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಾಗ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದವು:

1. ಕಂದಾಯ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 31(i)ರ ವಿನಾಯಿತಿ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆಯೇ?

2. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 143ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯೇತರ ಬಳಕೆಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಆದೇಶ ಇಲ್ಲದಿರುವುದೇ ಭೂಮಿಯು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆಯೇ?

3. ಭೂಮಿಯ ನೈಜ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಇತರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವೇ?

SARFAESI ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 31(i)ರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

SARFAESI ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 31ರಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅನ್ವಯದಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲಾದ ಕೆಲವು ಆಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅದರ ಸೆಕ್ಷನ್ 31(i) ಹೀಗಿದೆ:

"any security interest created in agricultural land;"

ಅಂದರೆ, ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ಭದ್ರತಾ ಹಕ್ಕಿಗೆ SARFAESI ಕಾಯ್ದೆಯ ಅನ್ವಯವಿಲ್ಲ.

ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈ ವಿನಾಯಿತಿಯು ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ವರೂಪದ್ದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅನ್ವಯವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.

ಆದರೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಸ್ತಿಯು ಈ ವಿನಾಯಿತಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಅದರ ನೈಜ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.

ಕಂದಾಯ ದಾಖಲೆಗಳ ನಮೂದು ಮಾತ್ರ ಅಂತಿಮ ಆಧಾರವಲ್ಲ

ಕಂದಾಯ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿರುವುದು ಮಹತ್ವದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದೊಂದೇ ಆಸ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿತು.

ಅದೇ ರೀತಿ, ಸೆಕ್ಷನ್ 143ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯೇತರ ಬಳಕೆಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಆದೇಶ ಇಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮಾನದಂಡವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಕುರಿತು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ಯಾರಾ 87 ಮತ್ತು 88ರಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಗ ಹೀಗಿದೆ:

"Equally, however, the applicability of the exclusion must be determined on the basis of the nature of the property and the evidence relevant to its agricultural character. The question is not answered conclusively by the description of the property in a sale deed or by the existence of an entry in the revenue record, considered in isolation.

The revenue entries are relevant and must receive due consideration, but their evidentiary significance has to be assessed in the light of the other material bearing upon the nature and actual use of the land."

— ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್, Smt. Rama Chaurasia v. Debts Recovery Appellate Tribunal and Others, ಪ್ಯಾರಾ 87, ತೀರ್ಪು ದಿನಾಂಕ: 05.11.2026.

ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಕಂದಾಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಆದರೆ, ಭೂಮಿಯ ನೈಜ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಕಾನೂನು ನಿಲುವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಸೆಕ್ಷನ್ 143ರ ಆದೇಶದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯ ಪರಿಣಾಮ

ಅರ್ಜಿದಾರರು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೃಷಿಯೇತರ ಬಳಕೆಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿರುವ ಯಾವುದೇ ಆದೇಶ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರು.

ಆದರೆ, ಇಂತಹ ಆದೇಶದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯೊಂದನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿ SARFAESI ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 31(i)ರ ವಿನಾಯಿತಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿತು.

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯದಿರುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಭೂಮಿಯು ತನ್ನ ಕೃಷಿ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದೂ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.

ಈ ಕುರಿತು ಪ್ಯಾರಾ 88ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ:

"Nevertheless, the absence of such an order cannot, without examination of the applicable statutory framework and the complete evidence, be elevated into an invariably conclusive test of the applicability of Section 31(i). Conversely, the absence of agricultural operations at a particular point in time would not, by itself, necessarily establish that the property had ceased to be agricultural land for the purposes of the exclusion. The determination must rest upon the cumulative effect of the relevant material and the applicable law."

ಈ ಹೇಳಿಕೆಯ ಮಹತ್ವವೆಂದರೆ, ಭೂಮಿಯು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯೇ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಾಗ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸದೆ, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಕಾನೂನನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.

ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ಅಧಿಕಾರದ ಕುರಿತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ

DRT ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಸ್ವರೂಪದ ಕುರಿತು ಒಂದು ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದರೂ, ಆ ನಿರ್ಣಯವು ಮೇಲ್ಮನವಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡಬಾರದು ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತಿಳಿಸಿತು.

SARFAESI ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 18ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗೆ DRTಯ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಕಾನೂನಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ.

ಅರ್ಜಿದಾರರು ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ನಿರ್ಣಯವು ವಿಕೃತವಾಗಿದೆ (Perverse) ಅಥವಾ ನಿರ್ಣಾಯಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.

ಕೇವಲ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ಬಗ್ಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 226ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಹೇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.

ಸಹಮಾಲೀಕರ ಪಾಲಿನ ಕುರಿತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ

ವಿವಾದಿತ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಶೇ.50ರಷ್ಟು ಪಾಲು ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು ಎಂಬ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೂ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು.

ಆದರೆ, ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಶೇ.50ರಷ್ಟು ಪಾಲು ಇದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವೊಂದರಿಂದಲೇ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ಹಕ್ಕಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿತು.

ಆಸ್ತಿಯ ಮೂಲ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ದಾಖಲೆಗಳು, ಅಡಮಾನ ಪತ್ರ (Mortgage Deed) ಮತ್ತು ನಿಜವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ಭದ್ರತಾ ಹಕ್ಕಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಯೇ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು.

ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸಹಮಾಲೀಕರು ಹರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾದ ಹರಾಜು ಕ್ರಮವು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು

ಒಟ್ಟಾರೆ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾದಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಅರ್ಜಿದಾರರು ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ 18.07.2011ರ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವಂತಹ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ದೋಷ (Jurisdictional Error), ಕಾನೂನುಬಾಹಿರತೆ ಅಥವಾ ವಿಕೃತ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.

ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಸ್ವರೂಪ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನೋಟಿಸ್‌ಗಳ ಜಾರಿ, ಸಾಲದ ಖಾತೆಯನ್ನು NPA ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿರುವ ಕ್ರಮ, ಹರಾಜಿಗೂ ಮುನ್ನ ಹಣ ಪಾವತಿಸಲು ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರಯತ್ನ ಹಾಗೂ ಹರಾಜಿನ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅರ್ಜಿದಾರರ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಧಾರವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.

ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅರ್ಜಿದಾರರ ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿ, ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ಆದೇಶವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು.

ತೀರ್ಪಿನ ಕಾನೂನು ಮಹತ್ವ

ಈ ತೀರ್ಪು SARFAESI ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 31(i)ರಡಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಾಗ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಂದಾಯ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿರುವುದು ಅಥವಾ ಕೃಷಿಯೇತರ ಬಳಕೆಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಆದೇಶ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಮಾತ್ರದಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯದಿರುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಭೂಮಿಯು ಕೃಷಿ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಆದ್ದರಿಂದ, ಭೂಮಿಯ ಸ್ವರೂಪ, ನೈಜ ಬಳಕೆ, ಕಂದಾಯ ದಾಖಲೆಗಳು, ಸಂಬಂಧಿತ ಶಾಸನಬದ್ಧ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದೆ.